Ósemki - lek. med., lek. stom. Filip Brzozowski
Wstęp
W swojej praktyce stomatologicznej niejednokrotnie spotykam się z problemem zęba mądrości. Ząb ten może doprowadzać do przykrych zaburzeń w narządzie żucia i stanie ogólnym pacjenta, często powodując liczne powikłania. Wraz z ewolucją człowieka i zmianą sposobu odżywiania się następuje powolne zmniejszanie się wymiarów szczęk, co z kolei prowadzi do braku miejsca na trzeci ząb trzonowy. Jest ogólnie przyjęte, że u około połowy ludności zęby mądrości powinny być usunięte przed 30 rokiem życia.
Ósemki w procentach
U prawie 11% populacji ludzkiej ósemki nigdy nie pojawiają się, u 28% brakuje co najmniej jednej z nich. Tylko u około 5% wszystkich ludzi jest wystarczająco miejsca do całkowitego wyrznięcia wszystkich zębów.
Czy usuwać?
Zatrzymane zęby mądrości nie pełnią żadnej funkcji zgryzowej, stanowiąc jednocześnie możliwe źródło powikłań powinny więc być usunięte, jeżeli nie można oczekiwać ich prawidłowego ustawienia, a nie są wskazane możliwości alternatywne takie jak: wprowadzenie na miejsce metodami ortodontycznymi, usunięcie trzonowców, czy transplantacja. Usunięcie ósemek wskazane jest jako profilaktyka możliwych infekcji, profilaktyka ortodontyczna – zapobieganie stłoczeniom zębów, przed założeniem koron protetycznych na drugich zębach trzonowych (siódemkach), przed wykonaniem protez całkowitych oraz przed zabiegami operacyjnymi, jako wykluczenie możliwego ogniska infekcji.
Ustalamy termin usunięcia zęba
Ustalenie odpowiedniego terminu usunięcia zęba zatrzymanego jest bardzo istotne. Doświadczenie podpowiada, że największe obrzmienie po zabiegu występuje w 2-3 dobie po operacji. Zatem kontrola powinna być możliwa co najmniej 2 dnia. W tym czasie można usunąć lub wymienić ewentualny drenaż. W przypadku gdy wybierają się państwo na urlop, lub mają zaplanowaną podróż służbową w przeciągu następnych 10 dni, zabieg lepiej przesunąć na okres po powrocie. U chorych na cukrzycę lub pacjentów z dużą skłonnością do krwawienia zabieg, lepiej wykonać w godzinach porannych, żeby z jednej strony wykorzystać wyrównany stan przemiany materii, a z drugiej mieć czas na obserwację i ewentualną kontrolę.
Jak się przygotować?
Dla zaplanowania zabiegu i jego sprawnego przeprowadzenia nieodzowne jest wykonanie pantomogramu. Chorzy z grup podwyższonego ryzyka infekcyjnego zapalenia wsierdzia czyli: chorzy ze sztuczną zastawką serca, złożonymi sinicznymi wadami serca, chorzy którzy przebyli infekcyjne zapalenie wsierdzia, oraz z operacyjnie wytworzonymi połączeniami w krążeniu dużym lub małym oraz z cukrzycą przed zabiegiem powinni przyjąć antybiotyk, aby uniknąć powikłań. U większości chorych rekomenduję również wykonanie badań podstawowych krwi takich jak: morfologia i koagulogram – aby wykluczyć poważne schorzenia mogące prowadzić do znacznie osłabionej krzepliwości krwi. Pomimo największej atencji z jaką podchodzimy do problemu sterylności, dobrze gdy pacjent, podobnie jak przed innymi zabiegami operacyjnymi był zaszczepiony przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Szczepienia takiego można dokonać u lekarza rodzinnego. Przeprowadza się je dwoma schematami: standardowo pierwsza dawka, przypominające po jednym i sześciu miesiącach, oraz w trybie przyspieszonym gdzie dawki przypominające podaje się po 7 i 21 dniach. Przed przystąpieniem do zabiegu, dla pełnego zrozumienia jego istoty, pacjent zapoznaje się i podpisuję zgodę na proponowane leczenie. Pamiętajmy także o tym by, jeżeli zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, nie przychodzić na umówiony zabieg na czczo.
Jak wygląda zabieg?
Zabieg wykonuje się przeważnie w znieczuleniu miejscowym i jest całkowicie bezbolesny. Trwa przeciętnie od 20 minut do jednej godziny. Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej za pomocą wierteł zdejmuje się kość wokół zatrzymanego zęba. Ząb usuwa się przy pomocy dedykowanych kleszczy i dźwigni. Ranę zszywa się. Po założeniu opatrunku uciskowego, który ma na celu zatrzymanie krwawienia i zmniejszenie obrzmienia, pacjent dostaje zimny okład, który przykłada do skóry okolicy operowanej. Pacjentowi przepisuje się leki przeciwbólowe, przeciwobrzękowe a w uzasadnionych przypadkach także antybiotyki.
Zalecenia pozabiegowe
Po zabiegu przekazywane są pacjentowi zalecenia pozabiegowe zarówno w formie ustnej jak i pisemnej. O czym należy pamiętać? Tampon należy usunąć po około 20 minutach. Przez 2 godziny (do momentu ustąpienia skutków znieczulenia) należy unikać jedzenia, picia. W dniu zabiegu wyeliminować alkohol, nikotynę i kawę. Dobrze jest unikać ogrzewania operowanej okolicy i spania na stronie po której był usuwany ząb. Bardzo korzystnie przeciwobrzękowo działają zimne okłady (specjalne Icepacki, bądź zawinięte w suchą szmatkę kostki lodu). Aby uniknąć odmrożeń należy przez 2 minuty przykładać lód, po czym robić dwuminutową przerwę. W dniu operacji nie „badać” operowanej okolicy językiem, nie płukać jamy ustnej. W pierwszej dobie po zabiegu do pielęgnacji stosować wodę o temperaturze pokojowej, rumianek, wodę utlenioną, lub płukanki antyseptyczne. Od trzeciego dnia rozpocząć ostrożne czyszczenie zębów, przy pomocy miękkiej szczoteczki. Do nabycia znajdują się również gotowe zestawy po zabiegowe, wyposażone w specjalną szczotkę do zębów, pastę oraz płukankę. Wizyty kontrolne są obowiązkowe i mają być zgodne z przedstawionym przez lekarza harmonogramem.
Czego należy spodziewać się po zabiegu?
Po zabiegu występują dolegliwości bólowe, które uśmieżyć można za pomocą przepisanych leków przeciwbólowych. Może wystąpić podwyższona temperatura ciała (zazwyczaj do 38◦C), dreszcze, uczucie rozbicia, nieznaczne krwawienie z rany, które daje zatamować się husteczką. Jeżeli temperatura wynosi 40◦C, lub utrzymuje się przez kilka dni, lub występuje obfite krwawienie należy bezzwłocznie zwrócić się do lekarza. Bezpośrednio po zabiegu narasta obrzmienie okolicy operowanej, które największe rozmiary przyjmuje w 2-3 dobie. U osób z zaburzeniami krzepnięcia mogą pojawić się sińce schodzące zgodnie z siłą grawitacji na szyję, bądź niejednokrotnie dekolt. Z upływem czasu zmieniają zabarwienie z sinofioletowego na żółtawy.
Jakie są możliwe powikłania po operacyjnym usunięciu zębów zatrzymanych?
Ze względu na anatomię okolicy operowanej podczas usuwania zębów górnych może dojść do połączenia z powietrzną przestrzenią w szczęce tzw. zatoką szczękową. Połączenie to w stosunkowo prosty sposób można zamknąć w gabinecie dokładnie zaszywając miejsce po usuniętym zębie. W przypadku zębów dolnych przykrym powikłaniem zabiegu może być porażenie nerwu zębodołowego dolnego bądź językowego. Objawia się to zaburzeniami czucia w obrębie wargi dolnej, skóry bródki lub połowy języka. Leczeniem jest wówczas witaminoterapia. Niekiedy dobre rezultaty uzyskuje się poprzez stosowanie lasera biostymulacyjnego.
Podsumowanie
Zabieg usunięcia zatrzymanych trzecich zębów trzonowych jest stosunkowo prosto procedurą wykonywaną zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym, pozwalająca uniknąć wielu nieprzyjemnych i uciążliwych powikłań.
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub dalszych pytań pozostaje do Państwa dyspozycji pod adresami mailowymi kontakt@efektdent.pl, filip@efektdent.pl. Zapraszam również na konsultację do Centrum Stomatologii Efektdent, gdzie wspólnie będziemy mogli zaplanować zabieg.
Lek.med, lek.stom Filip Brzozowski
